Zelf composteren begint met een bak waar je makkelijk bij kunt, een mengsel van vers en droog plantenmateriaal en af en toe een controle op vocht en lucht. Bedenk ook waar de rijpe compost straks naartoe gaat, bijvoorbeeld naar een bestaande border. Alleen tuinafval verzamelen is nog niet het hele werk.
Deze uitleg gaat over een gewone compostbak buiten, voor tuinafval en geschikte rauwe groenteschillen. Een wormenbak of een speciaal systeem voor keukenafval heeft eigen gebruiksregels. Kijk eerst een week wat er bij jou vrijkomt. Uit een betegelde binnenplaats komt ander materiaal dan uit een tuin met een gazon en hagen.
Reserveer ook ruimte vóór de bak
Zet een emmer op de plek die je op het oog hebt. Loop erheen met het tuinafval dat je normaal verzamelt. Stel je daarna voor dat je de rijpe compost met een schep moet weghalen. Kun je het deksel openen, zelf goed staan en ergens een kuip neerzetten? Teken die werkruimte mee op je tuinschets.
Kies een beschutte plek waar de inhoud niet voortdurend uitdroogt of doorweekt raakt. Controleer ook hoe de gekozen bak moet staan en hoe overtollig water weg kan. Milieu Centraal adviseert een composthoop minstens vijf meter van oppervlaktewater, zoals een sloot, te plaatsen. Voedingsstoffen kunnen anders uitspoelen naar het water.
Koop niet automatisch het grootste model dat nog in de hoek past. De hoeveelheid afval en de ruimte om ermee te werken bepalen wat handig is. De uitleg over compostsystemen van Oregon State University helpt bij het vergelijken van verschillende manieren van composteren. Kijk vooral welk onderhoud bij jouw week past.
Houd droog materiaal achter de hand
Jong blad en vers maaisel zijn anders samengesteld dan droge bladeren en houtige stengels. Je hebt een mengsel nodig. Bewaar daarom wat droog materiaal bij de compostplek, zodat je niet met alleen een volle emmer maaisel staat. Maak lange stengels en takjes kleiner voordat je ze toevoegt. De compostuitleg van de Amerikaanse EPA beschrijft hoe het voorbereiden en mengen van materiaal helpt.
Begin met herkenbare plantenresten. Houd gekookte etensresten, vlees, zuivel, honden- en kattenpoep, zieke planten en onkruid met zaden buiten de bak. Ook papier en composteerbare verpakkingen horen volgens de Nederlandse lijst van Milieu Centraal niet op de eigen composthoop. Wat in de gemeentelijke gft-bak mag, is dus niet automatisch geschikt voor thuis.
Zet tijdens het opruimen van een border twee emmers klaar: één voor geschikt materiaal en één voor resten die je apart moet afvoeren of eerst wilt bekijken. Dat scheelt later uitzoeken in een volle bak. Controleer voor onbekende planten en aangetast groen de afvalwijzer die voor jouw gemeente geldt.
Kijk onder de bovenste laag
Kijk bij het bijvullen ook even naar de inhoud die er al ligt. Zit die los genoeg om te mengen, of is er een natte plak ontstaan? Voelt het binnenin droog, terwijl de verse bovenlaag er prima uitziet? Zo merk je veranderingen eerder op dan wanneer je alleen op geur afgaat.
De RHS-gids over composteren beschrijft hoe je zulke signalen gebruikt. Natte, stinkende inhoud vraagt om meer lucht en droog materiaal. Blijft alles droog en vezelig, dan kunnen vocht en vers groen materiaal helpen. Kies een manier van mengen die bij jouw bak past; een open compostvak omzetten werkt anders dan een gesloten vat onderhouden.
Schrijf eventueel kort op wat je hebt aangepast. Kijk bij de volgende ronde opnieuw voordat je nog iets verandert. Meteen verschillende middelen toevoegen maakt het juist lastig om te zien wat de inhoud nodig had.
Bepaal waar de rijpe compost naartoe gaat
Beoordeel de compost op structuur en geur. Rijpe compost is donker en kruimelig en ruikt naar aarde. Stukken hout die nog herkenbaar zijn, kunnen terug naar een volgende ronde. Reken niet op één vaste einddatum: de RHS wijst erop dat kleine bakken en koud weer het proces kunnen vertragen.
Stem het gebruik af op de bodem en de planten. Oregon State University legt uit hoe je compost toepast en waarom de juiste hoeveelheid telt. Tuincompost is een bodemverbeteraar. Gebruik hem niet zonder meer als vervanging van alle potgrond. In de uitleg over tuinieren in potten lees je waar je bij die keuze op let.
Wil je ook de beplanting rond de compostplek veranderen, dan kun je met Gardenly een visuele richting op een foto verkennen. Of de compost rijp is en of je de bak makkelijk kunt legen, controleer je buiten. Probeer dat laatste met je eigen gereedschap voordat je de ruimte eromheen vol plant.
