Een diervriendelijke tuin begint vaak met wat er al staat: een dichte struik, een rustige border en wat snoeihout. Kijk eerst wat dieren er door het jaar heen kunnen vinden. Behoud bruikbare schuilplekken, vul een gat in de bloei op en zet alleen water neer als je het ook schoon kunt houden.
In een kleine tuin moet je nog steeds kunnen zitten en de achterdeur bereiken. Geef dieren ruimte tussen de planten en langs rustige randen, terwijl je de dagelijkse looproute vrijhoudt. Met een paar gerichte keuzes kun je voedsel en beschutting toevoegen zonder de hele tuin opnieuw aan te leggen.
Behoud bestaande schuilplekken
Kijk onder de struiken en achter in de border voordat je gaat opruimen. Dichte beplanting, afgevallen blad en takken bieden dekking. De National Wildlife Federation noemt schuilgelegenheid en plekken om jongen groot te brengen als afzonderlijke behoeften, naast voedsel en water. Een tuin met veel bloemen heeft dus niet vanzelf voldoende beschutting.
Laat een gezonde struik staan als daar ruimte voor is. Onder de beplanting mag wat blad blijven liggen; haal het wel van de looproute. Werk bij veranderingen om zulke bestaande hoekjes heen. Langs een gevel of schutting moet je ook nog bij de onderdelen kunnen die onderhoud nodig hebben.
Wil je vooral meer natuur beleven vanuit je stoel of huis, lees dan het artikel over biophilic design in de tuin. Voor dieren kunnen juist de plekken die je zelf nauwelijks ziet bruikbaar zijn.
Geef dood hout een vaste plek
Een paar korte boomstammetjes passen vaak achter in een border. Gebruik onbehandeld hout waar de schors nog aan zit, bijvoorbeeld van snoeiwerk in je eigen tuin. De RHS adviseert om dood hout in de natuur te laten liggen. Vraag liever bij iemand die een boom laat snoeien of bij een boomverzorger naar geschikt hout.
Stapel het laag en stevig, met wat kieren ertussen. Laat de onderste stukken deels in de aarde zakken, zodat ze vochtig blijven. De schors en het verterende hout bieden leefruimte voor insecten en andere kleine dieren. Binnen in de stapel blijft het vochtiger dan aan de buitenkant.
Kies een plek waar het hout kan blijven liggen. Naast de bocht waar je steeds met de grasmaaier langs moet, zit het al snel in de weg. Houd het pad vrij en gebruik hout dat rustig mag vergaan. Zo hoef je de stapel niet telkens te verplaatsen om erbij te kunnen.
Zet water neer dat je makkelijk kunt verversen
Begin met een stabiele, ondiepe schaal met flauw aflopende zijkanten. De RHS adviseert voor een eenvoudig vogelbad maximaal 5 cm waterdiepte. Een steen die boven het water uitsteekt geeft vogels een zitplek. Zet de schaal zo neer dat ze katten zien aankomen en je er zelf gemakkelijk bij kunt.
Volgens de RSPB moet je het water dagelijks vervangen door vers kraanwater en de schaal wekelijks schoonmaken en ontsmetten. Spoel na het schoonmaken goed na. Kies daarom iets wat je zonder moeite kunt optillen, leeggooien en schrobben. Een zware sierschaal maakt een eenvoudig klusje onnodig lastig.
Zet alleen een vogelbad neer als dat onderhoud haalbaar is. Een vijver vraagt een eigen plan voor toegankelijkheid, veiligheid en verzorging. Die hoef je niet meteen aan te leggen om iets voor dieren te doen.
Zorg dat bloemen elkaar afwisselen
Noteer wanneer de planten die je al hebt bloeien. Zijn de bloemen steeds tegelijk klaar, zoek dan een passende plant die ervoor of erna bloeit. De RHS raadt vaste planten met verschillende bloeiperioden aan, zodat bestuivers langer voedsel kunnen vinden.
Controleer eerst de hoeveelheid zon, de bodem en de uiteindelijke plantgrootte. Vraag bij een kweker naar planten die hier goed groeien en voedsel bieden aan de dieren in je omgeving, waaronder geschikte inheemse soorten. Laat de bloeitijden voor jouw omstandigheden controleren. Een aantrekkelijke foto vertelt weinig over de plek waar een plant het goed doet.
Kijk ook verder dan bloemen: blad kan voedsel zijn voor insecten, en zaden of bessen voor andere dieren. Houd bij het planten voldoende ruimte vrij om bij de kraan te komen. Anders moet je later steeds groei wegknippen die je juist had willen behouden.
Neem schuilplekken mee in het onderhoud
Spreek met iedereen die in de tuin helpt af welk blad en hout mogen blijven. Maak van water verversen een aparte routine en kijk of er dieren zitten voordat je een schuilplek verstoort. Noteer door het jaar heen wanneer voedsel of dekking ontbreekt; dat helpt meer dan telkens een nieuw voorwerp toevoegen.
Wil je zien hoe een groter plantvak in de tuin zou ogen, dan kan Gardenly een beeldrichting geven op basis van een foto. Het beeldmodel krijgt de instructie om het huis en de bestrating te behouden, maar dat is geen garantie. De afbeelding beoordeelt geen leefgebied en bepaalt niet welke soorten geschikt zijn. Leg je aantekeningen over bestaande schuilplekken ernaast en controleer de plantenkeuze en plaatsing in de echte tuin.
